Logistyka to znacznie więcej niż transport. W tym artykule wyjaśniam prostym językiem, czym jest logistyka, dlaczego ma znaczenie dla firm i klientów oraz jakie obszary i działania obejmuje. Poznasz też regułę 7R, czyli podstawowy model sprawnego procesu logistycznego.
Wiele osób kojarzy logistykę wyłącznie z transportem. To dobre skojarzenie, choć nie oddaje ono pełnego obrazu logistyki. Logistyka to coś więcej niż tylko przemieszczanie towarów z punktu A do punktu B. Gdyby porównać gospodarkę do organizmu, logistyka byłaby układem krwionośnym łączącym przedsiębiorstwa, magazyny, dystrybutorów i klientów.
Definicja logistyki
Logistyka to planowanie, realizowanie i kontrolowanie przepływu oraz składowania towarów, usług i informacji – od miejsca pochodzenia do miejsca konsumpcji – w celu spełnienia wymagań klienta. Mówiąc prościej: logistyka ma sprawić, żeby właściwy produkt trafił do właściwego odbiorcy, we właściwym czasie, miejscu, ilości i stanie, przy akceptowalnym koszcie.
Jedną z najczęściej przywoływanych definicji opracowała organizacja Council of Supply Chain Management Professionals (CSCMP), a brzmi ona następująco:
Logistyka jest procesem planowania, realizowania i kontrolowania sprawnego i efektywnego ekonomicznie przepływu i składowania surowców, zapasów produkcji w toku, wyrobów gotowych i związanych z tym usług oraz odpowiednich informacji z miejsca pochodzenia do miejsca konsumpcji (łącznie z przemieszczaniem do i poza, oraz wewnątrz i na zewnątrz organizacji) w celu zaspokojenia wymagań klientów.
Źródło: Council of Supply Chain Management Professionals, definicja „Logistics Management”, tłumaczenie własne na podstawie definicji CSCMP.
Na podstawie tej definicji można wskazać trzy podstawowe zadania stawiane przed logistyką:
- Koordynację przepływu surowców do producentów oraz wyrobów gotowych do konsumentów,
- Optymalizację tego przepływu pod kątem ekonomicznym,
- Podporządkowanie działań logistycznych wymogom klienta.
Definicja pokazuje logistykę w ujęciu procesowym obejmującym kilka wzajemnie powiązanych obszarów. Należy więc patrzeć na logistykę jak na spójny system logistyczny oparty na ciągu przyczynowo skutkowym.
Logistyka jest częścią szerszego zarządzania łańcuchem dostaw, które obejmuje także relacje z dostawcami, zakupy, planowanie, produkcję i współpracę między firmami.
Dlaczego logistyka jest ważna?
Dostępność produktu. Nawet najlepsza oferta nie spełni swojej roli, jeśli nie dotrze do klienta we właściwym czasie i formie. To właśnie tutaj kluczową rolę odgrywa logistyka.
Koszty i rentowność. Im sprawniej firma kupuje, transportuje, przechowuje i wykorzystuje surowce oraz materiały, tym większa jest szansa na utrzymanie rentowności.
Doświadczenie klienta. Jeśli produkt nie może zostać wyprodukowany lub wysłany na czas, spada zadowolenie klienta, a firma może tracić sprzedaż i zaufanie odbiorców.
Obszary logistyki
W praktyce spotkasz różne podziały obszarów logistyki. W tym artykule przyjmuję podział funkcjonalny, obejmujący logistykę zaopatrzenia, produkcji, magazynowania, dystrybucji i zwrotną. Każdy z tych obszarów składa się na system logistyczny przedsiębiorstwa.
- Logistyka zaopatrzenia – planowanie i realizacja dostaw surowców, materiałów oraz komponentów od dostawców.
- Logistyka produkcji – organizacja przepływu materiałów i półproduktów wewnątrz procesu produkcyjnego.
- Logistyka magazynowa – przyjmowanie, składowanie, kompletacja i wydawanie zapasów oraz zarządzanie ich lokalizacją i dostępnością.
- Logistyka dystrybucji -planowanie przepływu wyrobów gotowych do klientów lub punktów sprzedaży.
- Logistyka zwrotna – zarządzanie przepływem produktów i opakowań od odbiorcy z powrotem do sprzedawcy, producenta lub innego miejsca zagospodarowania.
Na podstawie tego podziału widać, że logistyka obejmuje znaczną część działalności przedsiębiorstwa.
Jak widać logistyka zajmuje się wieloma obszarami, aby spełnić stawiane przed nią zadania. W każdym obszarze prowadzone są działania logistyczne, które muszą ze sobą współpracować, by ułatwić nam codzienne życie i sprawić, że produkty trafiają do odbiorców sprawnie i bez zakłóceń.
Działania logistyczne
Poniżej wyróżniłem pięć działań logistycznych mających bezpośrednie przełożenie na efektywność systemu logistycznego.
- Logistyczna obsługa klienta – to sposób zaspokajania potrzeb klienta zgodnie z regułą 7R, która nadaje kierunek pozostałym działaniom logistycznym.
- Transport – podstawowe działanie logistyczne obejmuje wybór gałęzi i środka transportu oraz fizyczny przepływ towarów.
- Zarządzanie zapasami – obejmuje planowanie potrzeb materiałowych, zakupy zaopatrzeniowe oraz magazynowanie.
- Lokalizacja zakładów produkcyjnych, magazynów itp. – to strategiczne decyzje logistyczne.
- Zarządzanie informacjami – obejmuje wszystkie obszary logistyki i wykorzystuje systemy informatyczne do planowania, monitorowania oraz koordynowania przepływów.
Wszystkie te działania mają wspólny cel: spełnić oczekiwania klienta, jednocześnie kontrolując koszt całego procesu.
Reguła 7R
Aby ocenić, czy proces logistyczny rzeczywiście spełnia swoją rolę, warto posłużyć się regułą 7R. To prosty model, który pokazuje, że dobra logistyka nie polega wyłącznie na szybkim dostarczeniu towaru. Jej celem jest dostarczenie właściwego produktu, we właściwej ilości i stanie, do właściwego odbiorcy, we właściwe miejsce i czas, przy właściwym koszcie.
- Right product – właściwy produkt – Odbiorca otrzymuje dokładnie ten produkt, który zamówił: właściwy model, wariant, kolor lub indeks.
- Right quantity – właściwa ilość – Dostarczona zostaje liczba sztuk zgodna z zamówieniem. Nadmiar zwiększa koszty i zapasy, a niedobór może powodować przestoje lub utratę sprzedaży.
- Right condition – właściwy stan – Produkt dociera bez uszkodzeń, wad i oznak niewłaściwego przechowywania lub transportu.
- Right place – właściwe miejsce – Dostawa trafia do odpowiedniego magazynu, sklepu, oddziału, automatu paczkowego lub klienta.
- Right time – właściwy czas – Produkt dociera wtedy, gdy jest potrzebny i zgodnie z uzgodnionym terminem.
- Right customer – właściwy klient/odbiorca – Towar trafia do osoby, firmy lub jednostki organizacyjnej wskazanej w zamówieniu.
- Right cost – właściwy koszt – Realizacja dostawy zapewnia wymagany poziom obsługi przy koszcie uzasadnionym z punktu widzenia klienta i całego systemu logistycznego.
7R nie oznacza, że każdą dostawę należy realizować za wszelką cenę. Chodzi o znalezienie równowagi między poziomem obsługi klienta a kosztem całego procesu.
Podsumowanie
Logistyka to nie tylko transport. To cały system planowania i koordynowania przepływu towarów, informacji i zapasów – od dostawcy do odbiorcy, a w przypadku zwrotów także w przeciwnym kierunku.
Obejmuje między innymi zaopatrzenie, produkcję, magazynowanie, dystrybucję i logistykę zwrotną. Jej zadaniem jest zapewnienie, aby właściwy produkt trafił do właściwego odbiorcy, we właściwej ilości, stanie, miejscu i czasie, przy właściwym koszcie.
W kolejnych artykułach Optichain przyjrzymy się poszczególnym procesom logistycznym oraz temu, jak można je analizować i usprawniać. Bo dobrze działająca logistyka nie polega wyłącznie na szybkim działaniu. Polega na tym, żeby cały proces był przewidywalny, efektywny i dopasowany do potrzeb klienta.
Który obszar logistyki chcesz, żebym omówił w kolejnym artykule: magazynowanie, transport, zapasy czy zaopatrzenie?